Geplaatst op 30 / 11 / 2011

Bijzondere dagboek-schenking

Op zaterdag 26 november jl. ontving het Airborne Museum een bijzondere schenking van de familie van Doesum. Adri van Doesum (1904-1975) woonde ten tijde van de Slag om Arnhem in september 1944 met zijn gezin op de Van Ewijkweg 32 (nu 29) in Oosterbeek. Na de heftige strijd moest ook dit gezin evacueren. Tot mei/juni 1945 verbleven zij in Veenendaal. Adri van Doesum heeft destijds een dagboek bijgehouden, waarvan het origineel door deze genereuze schenking toegevoegd kan worden aan de collectie van het museum. 

Het dagboek beschrijft minutieus de geschiedenis van de familie Van Doesum tijdens de septemberdagen van 1944 en de evacuatie van Oosterbeek naar Veenendaal. Na de aanvankelijke blijdschap tijdens de eerste dagen van de Slag slaat de stemming al gauw om als blijkt dat de Duitsers weer terug zijn. De familie brengt de dagen door in de kelder van het huis terwijl de oorlog boven hun hoofden woedt. Met veel improvisatie weet men het leven in de kelder wat dragelijk te maken. Dan komt het bevel om te evacueren. Men moet het huis uit omdat de Duitsers het gebied langs de Rijn ‘Sperrgebied’ verklaren. Iedereen moet weg! 

Met volgepakte fietsen en kinderwagen liepen zij langs de verwoestingen en de lijken van gesneuvelde soldaten en het dode vee in de weilanden. Onderweg komen ze een aantal Duitsers tegen. Tijdens een daarop volgend gesprek vertelden zij dat de gevechten in Oosterbeek zeer hevig waren geweest: ‘Ein Böser Krieg!’

Na een barre tocht bereikt men Veenendaal waar ze gastvrij onderdak krijgen bij de familie Wijnen. Hieruit ontstaat een hechte vriendschap. Na de roerige dagen van weinig rust kunnen ze nu zelfs in de echte bedden slapen. In Veenendaal is het onwezenlijk: het ‘normale’ leven gaat gewoon zijn gang. De straatveger is aan het werk. Er zijn kerkdiensten, alsof er helemaal geen oorlog is.

Op 19 oktober gaan ze terug naar Oosterbeek om wat spullen uit hun huis te halen. Het huis blijkt te zijn geplunderd. Ondanks het gevaar beschoten te worden weet men het hoognodige mee te nemen. Oosterbeek is een leeg spookdorp.

Het leven in Veenendaal valt eigenlijk best mee. De winter is streng met veel sneeuw. Alleen zijn er benauwde momenten als V1’s overkomen richting Antwerpen; de havenstad waar de Geallieerden hun schepen met voorraden voor de opmars lossen. Een enkele V1 valt schrikbarend dichtbij waarbij veel doden vallen onder de burgerij. Het dagboek is indringend geschreven waarbij de schrijver in die moeilijke tijden steeds ‘vertrouwd op God’.  

Het Airborne Museum is de familie van Doesum zeer erkentelijk voor deze bijzondere schenking. Het museum zorgt er voor dat dit soort belangrijke schenkingen ook voor toekomstige generaties geconserveerd blijven binnen de totale collectie over de Slag om Arnhem, om de geschiedenis van dit laatste grote conflict op Nederlandse bodem levend te houden. Zodat ook op langere termijn de geschiedenis invoelbaar verteld kan worden over de prijs die voor onze niet vanzelfsprekende vrijheid betaald is.

Frans van Doesum overhandigt het dagboek van zijn vader aan Paul Tirion, bestuurslid van het Airborne Museum.

Bekijk hier ook het artikel in Hoog en Laag.

« Terug