Geplaatst op 22 / 08 / 2011

Onbekende opname Radio Oranje

Tot nu toe onbekende opname opgedoken in de collectie van het Airborne Museum.

In de collectie van het Airborne Museum in Oosterbeek bevindt zich een 78-toerenplaat met aan één zijde een (deel uit de) radiorede van Koningin Wilhelmina van 28 november 1941 voor Radio Oranje. Op zich lijkt dit niet een uniek gegeven. In de collectie van Nederlands Instituut voor  Beeld & Geluid bevinden zich alle radiotoespraken van Wilhelmina voor Radio Oranje. Ook deze wordt daar bewaard: Rede van Koningin Wilhelmina: herdenking slachtoffers en welkom aan Van Mook en Kerstens.

Radio Oranje, "De stem van strijdend Nederland", was een dagelijks radioprogramma vanuit Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werd verzorgd door de Nederlandse regering in ballingschap. Ieder programma duurde vijftien minuten en werd ’s avonds om 9 uur uitgezonden door de BBC. Het was vanzelfsprekend door de Duitsers verboden om in Nederland naar Radio Oranje te luisteren.

Echter er is ook een achterzijde van deze plaat. Daarop staat op het handgeschreven etiket: Radiozender De Watergeus van 29 11 1941.

De Watergeus was het radiocabaret van Radio Oranje en was ongehoord populair in bezet Nederland. 

Het was interessant voor het Airborne Museum om te weten of deze plaatzijde, de Watergeusuitzending, op andere plekken bewaard is gebleven. Daartoe werd contact gezocht met het NIOD dat op zijn beurt contact zocht met Drs. F.C. de Kok, geluidshistoricus.

Meneer de Kok schrijft over de plaat in de collectie van het Airborne Museum:

“Mijn eerste indruk is dat de radiorede van Koningin Wilhelmina van vrijdag 28 november 1941 is uitgezonden in de avonduitzending van Radio Oranje en dat de BBC-opnameplaten hiervan na 1945 terechtgekomen zijn bij het Historisch Archief van de Nederlandse Radio Unie en aldaar in 1961 overgezet zijn op magneetband. De registratie hiervan is terugvindbaar in de catalogus van Beeld en Geluid onder het Bron ID-nummer OudHA 000121. De uitzending van deze rede ((over de herdenking van (gefusilleerde) slachtoffers, de crisis in het Londens kabinet en met een woord tot de (bezette) Nederlanders)) werd herhaald in de ochtenduitzending van Radio Oranje op zaterdag 29 november 1941 en in de uitzending van Radio De Brandaris op diezelfde zaterdag.

Toch is de bewaarde opnameplaat, die waarschijnlijk illegaal gemaakt is door een particulier of bij een particuliere geluidsstudio in bezet gebied, een uniek exemplaar, vanwege de opname van een ca. 4 minuten durend fragment of fragmenten uit de 15 minuten durende uitzending van de 34ste uitzending van het zaterdagavondcabaret van Radio Oranje: "De Watergeus". Voorzover ik weet zijn ervan geen andere geluidsopnamen gemaakt.”

Het Airborne Museum  heeft intussen contact gezocht met geluidsrestaurateur Harry Coster, die binnenkort de betreffende unieke plaat zal conserveren/digitaliseren. Zodra dit gebeurd is zal de opname te beluisteren zijn via de website van het Airborne Museum.

Voor meer info over Radio Oranje, klik hier. Voor meer info over De Watergeus, klik hier.

« Terug