Airborne Museum Hartenstein Menu

Plan je bezoek

Operatie market garden

 

Operatie Market Garden was een offensief van de geallieerden aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in september 1944. Het wordt beschouwd als de grootse militaire operatie op Nederlands grondgebied tijdens de Tweede Wereldoorlog. De operatie bestond uit twee delen, een grootschalige luchtlandingsoperatie (Market) en een grondoffensief vanuit België (Garden). De luchtlandingstroepen hadden als voornaamste doel om belangrijke bruggen over Nederlandse rivieren in te nemen, om vervolgens grondtroepen op te laten rukken om de rest van Nederland te bevrijden van de Duitsers.

Dolle dinsdag
Voordat operatie Market Garden uitgevoerd werd, veroverden de geallieerden, enkele dagen na D-day, België. Hierdoor leek het slechts een kwestie van tijd voordat Nederland ook bevrijd zou worden. Op 4 september meldde de Britse BBC zelfs al dat Breda bevrijd was. De stemming in heel Nederland was hierdoor uitermate vrolijk. Het gonsde van de geruchten; de Rotterdammers werd verteld dat de Canadese troepen al bij Moerdijk waren, terwijl ze in Amsterdam te horen kregen dat Rotterdam en Den Haag al waren bevrijd.

De Duitsers die gevestigd waren in Nederland kregen op 2 september 1944 bericht om zo snel mogelijk naar Duitsland terug te evacueren omdat het einde van de oorlog nabij zou zijn. Er ontstond een grote stroom van Duitse burgers, soldaten en NSB’ers die Nederland wilden ontvluchten. Door deze evacuatiestroom kregen de Nederlanders ook steeds meer het gevoel dat het einde van de oorlog nabij was, het was alleen nog wachten op de eerste geallieerde troepen. Deze troepen lieten echter langer op zich wachten dan gepland.

Al snel kwam het verzet erachter dat Breda nog helemaal niet bevrijd was, het werd zelfs duidelijk dat de Britten de Nederlandse grens nog niet eens gepasseerd waren. Door de lange geallieerde aanvoerlijnen vanuit Normandië kon het Duitse leger weer op sterkte komen door te hergroeperen en de verdediging aan te scherpen.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het plan
Om het Duitse leger in Nederland te verslaan werd er door de Britse Veldmaarschalk Montgomery een plan gemaakt. Dit plan gaf hij de codenaam ‘Market Garden’. Het plan bestond uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel noemde hij ‘Market’. Tijdens dit onderdeel werden er meer dan 35.000 luchtlandingstroepen bij belangrijke bruggen (over de Maas, Waal en Rijn) tussen Eindhoven en Arnhem gedropt om deze bezet te houden. Het tweede onderdeel, genaamd ‘Garden’, was een codewoord voor de Britse grondoperatie. Hierin zou het Britse leger zich over de grond vanuit België naar Arnhem verplaatsen, via de bruggen, om de luchtlandingstroepen te helpen. Daarna zouden ze vanuit hier makkelijk door kunnen stoten naar de rest van Nederland en Duitsland, wat de weg vrij zou maken richting het Ruhrgebied, het hart van de Duitse oorlogsindustrie.

De geallieerden
Het plan was zeer ambitieus en het moest snel worden uitgevoerd. De Britse Luitenant-generaal Brian Horrocks en zijn 30e Legerkorps kregen de opdracht om vanuit België op te rukken en binnen drie dagen in Arnhem te zijn. Alle tussengelegen bruggen moesten in deze drie dagen ook veroverd zijn.

De Amerikaanse Generaal-majoor Maxwell D. Taylor en zijn 101e Luchtlandingsdivisie kregen de opdracht om alle bruggen tussen Eindhoven en Veghel veilig te stellen. De Amerikaanse brigade-generaal James Gavin en zijn 82e Luchtlandingsdivisie kregen de opdracht om alle bruggen tussen Grave en Nijmegen te veroveren.

De Britse Generaal-majoor Roy Urquhart en zijn 1e luchtlandingsdivisie kregen de opdracht om de bruggen over de Rijn bij Arnhem te veroveren. Hierbij ontvingen zij ondersteuning van de Poolse Generaal-majoor Stanislaw Sosabowski en zijn 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade. Dit deel van de operatie werd later ook wel de Slag om Arnhem genoemd.

Het verloop
Op zondag 17 september 1944 was het zover, duizenden vliegtuigen en zweefvliegtuigen met 35.000 luchtlandingstroepen vlogen vanuit Engeland naar Nederland voor de start van Operatie Market Garden. Deze luchtlandingstroepen landden vervolgens allemaal in de gebieden rondom Eindhoven, Nijmegen en Arnhem. Zo snel mogelijk verplaatsten de soldaten zich naar de bruggen. De Duitsers waren volkomen verrast en zonder veel tegenslag bezetten de geallieerden de eerste bruggen.

Het Duitse leger gaf zich echter niet over en begon terug te vechten. Bij Arnhem bleken de Duitse troepen veel groter en sterker dan verwacht. Ze wisten  de geallieerde opmars vanuit België tegen te houden. Hierdoor verloren de geallieerde troepen kostbare tijd. Daarnaast landden nieuwe geallieerde parachutisten op landingsterreinen die inmiddels in Duitse handen waren. Veel soldaten kwamen hierbij om het leven en wapens en goederen kwamen in handen van de Duitsers.

Het begon er voor de geallieerde troepen bij Arnhem steeds somberder uit te zien. Het geallieerde leger zou in twee dagen bij Arnhem zijn, maar na vier dagen zaten de parachutisten nog steeds te wachten. De meesten van hen waren toen al gewond, gevangen genomen of dood. Na negen dagen vechten was de situatie voor de geallieerden bij Arnhem hopeloos geworden. Het belangrijkste doel, de Rijnbrug bij Arnhem, was nog steeds in Duitse handen.

 

 

 

 

 

Het resultaat
Het plan liep niet zoals van te voren gehoopt werd. Operatie Market Garden strandde eind September 1944 in de Betuwe. Hiermee eindigde de oorlog echter niet. Market Garden wordt over het algemeen gezien als een mislukking. Het voornaamste doel om Nederland te bevrijden en door te stomen naar het Ruhrgebied werd niet behaald. Belangrijkste reden hiervoor was dat de voornaamste doelstelling van de operatie, het bereiken van de brug bij Arnhem, niet op tijd gehaald kon worden.

De hongerwinter en de vrede
Het mislukken van de operatie, met in het bijzonder de Slag om Arnhem, wordt over het algemeen gezien als de reden waarom de oorlog met negen maanden werd verlengd. Hierdoor maakten het noordelijk en vooral westelijk deel van Nederland een lange en zware hongerwinter door. Helaas stierven er in die winter 20.000 Nederlandse burgers door de tekorten. Pas in mei van 1945 lukte het de geallieerde militairen Duitsland te verslaan. Ook in Nederland gaven de Duitse troepen zich over. Op 5 mei vonden de vredesonderhandelingen plaats in hotel ‘De Wereld’ in Wageningen. Het westen en noorden van Nederland waren eindelijk bevrijd. Pas vanaf toen kon de wederopbouw van heel Nederland beginnen.

Anderen bekeken ook

Tentoonstelling

Airborne Experience

Tentoonstelling

het netwerk